Khi những đôi giày cũ có thêm cơ hội được sử dụng
Giữa nhịp sống đô thị, những cửa hàng sửa chữa giày dép vẫn âm thầm phục vụ nhu cầu của người dân. Từ khâu thay đế, khâu lại đường chỉ đến sửa khóa kéo hay thay quai dép, mỗi công việc đều góp phần giúp một món đồ tiếp tục được sử dụng thay vì bị bỏ đi.
Đối với nhiều người, mang giày dép đi sửa trước hết là một lựa chọn kinh tế. Chi phí sửa chữa có thể thấp hơn so với mua mới, đặc biệt khi sản phẩm vẫn còn sử dụng tốt và chỉ hư hỏng một bộ phận nhỏ.
Tuy nhiên, nếu nhìn rộng hơn, hoạt động này còn mang một ý nghĩa môi trường đáng chú ý.
Một đôi giày được tiếp tục sử dụng đồng nghĩa với việc nhu cầu thay thế bằng sản phẩm mới có thể được trì hoãn. Qua đó, hoạt động sửa chữa góp phần hạn chế lượng sản phẩm bị thải bỏ và giảm nhu cầu tiêu thụ nguyên liệu cho các sản phẩm thay thế.
Từ câu chuyện quen thuộc ấy, phóng sự của VNNETZERO tiếp cận hoạt động sửa chữa giày dép như một ví dụ cụ thể về kinh tế tuần hoàn trong đời sống.
Kinh tế tuần hoàn không chỉ bắt đầu từ tái chế
Khi nhắc đến kinh tế tuần hoàn, nhiều người thường nghĩ đến việc phân loại rác hoặc tái chế chất thải thành vật liệu mới. Tuy nhiên, tái chế chỉ là một trong những cách kéo dài giá trị của tài nguyên.
Trong kinh tế tuần hoàn, việc duy trì giá trị sử dụng của sản phẩm thông qua bảo dưỡng, sửa chữa và tái sử dụng cũng đóng vai trò quan trọng.
Khác với tái chế, quá trình sửa chữa không nhất thiết phải phá vỡ cấu trúc của sản phẩm để thu hồi vật liệu. Thay vào đó, những bộ phận còn tốt được giữ lại, trong khi phần hư hỏng được khắc phục hoặc thay thế khi cần thiết.
Đối với giày dép, điều này đặc biệt có ý nghĩa bởi nhiều sản phẩm được cấu thành từ nhiều vật liệu khác nhau như cao su, nhựa, vải, da và keo kết dính. Việc thu hồi, phân tách và tái chế các vật liệu này sau khi thải bỏ có thể gặp không ít khó khăn.
Bởi vậy, sửa chữa một sản phẩm khi vẫn còn khả năng sử dụng là một cách tiếp cận đáng được khuyến khích, bên cạnh các giải pháp thu gom và tái chế phù hợp.
Lắng nghe người dân, nhìn nhận từ góc độ khoa học
Để tìm hiểu rõ hơn về thói quen sửa chữa và sử dụng giày dép, phóng sự ghi nhận ý kiến của người dân về những yếu tố ảnh hưởng đến quyết định sửa chữa hoặc mua mới.
Những câu chuyện đời thường giúp đặt ra một vấn đề đáng suy nghĩ: Khi một sản phẩm bị hư hỏng, chúng ta thường cân nhắc sửa chữa trước hay lựa chọn thay thế ngay lập tức?
Bên cạnh góc nhìn của người sử dụng, phóng sự có sự tham gia của TS. Bùi Thị Thanh Hương, giảng viên Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật, Đại học Quốc gia Hà Nội, nhằm phân tích hoạt động sửa chữa giày dép trong mối liên hệ với kinh tế tuần hoàn và sử dụng tài nguyên bền vững.
Từ góc độ này, việc kéo dài vòng đời sản phẩm không chỉ liên quan đến hành vi tiêu dùng của mỗi cá nhân, mà còn đặt ra những vấn đề về thiết kế sản phẩm, khả năng sửa chữa, chi phí, chất lượng dịch vụ và điều kiện để các mô hình sửa chữa tiếp tục tồn tại trong đời sống đô thị.
Một sản phẩm được thiết kế bền, dễ sửa chữa và có linh kiện thay thế phù hợp sẽ có thêm cơ hội được sử dụng lâu dài. Ngược lại, khi chi phí sửa chữa quá cao hoặc việc tìm kiếm dịch vụ khó khăn, người tiêu dùng có thể lựa chọn mua mới dù sản phẩm cũ vẫn còn khả năng phục hồi.
Vì thế, thúc đẩy sửa chữa và tái sử dụng không chỉ là trách nhiệm của người tiêu dùng, mà còn cần sự tham gia của nhà sản xuất, đơn vị cung cấp dịch vụ và cộng đồng.
Một lựa chọn nhỏ trong hành trình tiêu dùng bền vững
Sự phát triển của các mô hình kinh tế tuần hoàn không nhất thiết chỉ đến từ những công nghệ hiện đại hoặc dự án quy mô lớn. Đôi khi, những hoạt động đã tồn tại từ lâu trong đời sống lại chứa đựng các nguyên tắc rất gần với tư duy tuần hoàn.
Nghề sửa chữa giày dép là một ví dụ như vậy.
Mỗi đôi giày được sửa thành công có thể tiếp tục đồng hành cùng người sử dụng trong công việc, học tập và sinh hoạt. Đồng thời, hoạt động này góp phần duy trì những dịch vụ thiết thực, tạo sinh kế cho người lao động và khuyến khích thói quen sử dụng sản phẩm có trách nhiệm.
Dĩ nhiên, không phải sản phẩm nào cũng nên được sửa chữa bằng mọi giá. Hiệu quả môi trường còn phụ thuộc vào độ bền sau sửa chữa, vật liệu thay thế và khả năng tiếp tục sử dụng an toàn.
Điều quan trọng là hình thành thói quen cân nhắc các phương án bảo dưỡng, sửa chữa và tái sử dụng trước khi quyết định thải bỏ một sản phẩm.
Thông qua phóng sự này, VNNETZERO mong muốn mang đến một góc nhìn dễ tiếp cận về kinh tế tuần hoàn, nơi những khái niệm tưởng chừng mang tính học thuật được kết nối với các lựa chọn rất đỗi quen thuộc trong cuộc sống.
Bởi đôi khi, một hành động xanh không bắt đầu từ việc mua thêm một sản phẩm mới, mà từ quyết định tiếp tục sử dụng những gì chúng ta đang có.
Mời bạn đọc theo dõi video phóng sự của VNNETZERO để lắng nghe câu chuyện từ người dân và góc nhìn chuyên môn của TS. Bùi Thị Thanh Hương về sửa chữa giày dép và kinh tế tuần hoàn.